Epos jest pierwszym gatunkiem literackim. Nazwa wywodzi się od greckiego poiein – tworzyć, układać, a samo słowo epos oznacza w języku greckim słowo, opowieść, pieśń. Epos jest to rozbudowany utwór, którego podstawą fabularną są mity, baśnie, podania, przekazy ludowe, wyobrażenia na temat historycznych, narodowych wydarzeń, pamięć o doniosłych postaciach i wydarzeniach, wyznawane zbiorowo wartości i wierzenia religijne.
- klp.pl bez reklam, 30 dni tylko 1,23 zł. Zamów teraz!
Cechy eposu:
epickość,
rozbudowana, wielowątkowa fabuła, mająca charakter epizodyczny (tzn. składająca się z często niezależnych od siebie wydarzeń, luźno zespolonych, nie powiązanych relacjami przyczynowo-skutkowymi),
ukazywanie dziejów legendarnych lub historycznych bohaterów w momentach przełomowych dla danej społeczności,
obecność bohatera zbiorowego,
inwokacja na początku utworu – rozwinięta apostrofa umieszczona na początku utworu, w której poeta zwraca się do Muzy, bóstwa lub duchowego patrona z prośbą o inspirację; w inwokacji przedstawia się nam narrator, później dystansujący się wobec świata i wydarzeń;
rozbudowane, bardzo szczegółowe opisy (batalistyczne, przedmiotów, sytuacji, wyglądów i inne), powodujące retardację,
narrator trzecioosobowy, wszechwiedzący i obiektywny, zachowujący jednolity dystans wobec opowiadanych wydarzeń, ujawniający przy tym często swoją obecność w bezpośrednich wypowiedziach do odbiorców,
paralelizm dwóch płaszczyzn fabularnych – świata bogów i świata ludzi,
porównania homeryckie,
patetyczny styl,
występowanie stałych epitetów (np. „szybkonogi Achilles”)
heksametr jako miara wierszowa.
treść skupiona wokół postaci centralnej
mała rozpiętość czasowa narracji;
fabuła niezależna od chronologicznego następstwa zdarzeń;
kontrastowo zestawione sceny;
występowania skomplikowanych sytuacji, które rozwijają fabułę;
główne siły przeciwstawne spotykają się pod koniec eposu;
Inne znane eposy starożytne to:
Gilgamesz – epos babilońsko-asyryjski z II tysiąclecia przed Ch.
Shijing - epos chiński (XI – V w. przed Ch.)
Mahbaharata i Ramajana – eposy hinduskie (IV w. przed Ch. – IV w. po Ch.)